Jak przygotować wstęp i zakończenie pracy dyplomowej?

Gdy przez lata pracy na uczelni prowadziłam liczne prace licencjackie, często spotykałam się z wątpliwościami i pytaniami studentów, jak należy przygotować wstęp i zakończenie pracy dyplomowej, co powinny one zawierać. Niewątpliwie wstęp i zakończenie to elementy bardzo istotne dla całościowego odbioru pracy dyplomowej, a jednocześnie – wbrew pozorom – łatwe do przygotowania, gdyż standardowo składają się z typowych elementów (takich jak na przykład cel pracy), które zazwyczaj łatwo jest podać autorowi pracy.

Poniżej znajdziesz wskazówki, które – mam nadzieję – ułatwią Ci właściwe przygotowanie wstępu oraz zakończenia pracy dyplomowej.

I. Co powinien zawierać wstęp pracy dyplomowej?

Wstęp powinien zawierać kluczowe informacje o pracy i przynosić odpowiedź na kilka zasadniczych pytań:

  1. Co jest przedmiotem pracy?
  2. Dlaczego autor podejmuje ten właśnie temat?
  3. Z jakiej literatury skorzystano i jaki jest stan badań dotyczący danego zagadnienia (ogólnie)?
  4. Jaki jest cel pracy i jakie zadanie autor zamierza zrealizować poprzez swoje badania?
  5. Z jakiej metody badawczej skorzystał autor, co było przedmiotem analizy?
  6. Co zawierają poszczególne części i rozdziały pracy?

1. Przedmiot pracy

Wstęp pracy dyplomowej warto rozpocząć od krótkiego omówienia przedmiotu pracy. Jego opis można wprowadzić na przykład za pomocą słów:

  • Przedmiotem pracy jest…
  • W swojej pracy postaram się dokonać analizy
  • Tematem niniejszej pracy jest

Oczywiście nie powinien się tu znaleźć jedynie przeklejony tytuł pracy w swoim oryginalnym brzmieniu. Informacje uwzględnione w tytule pracy należy w tym miejscu rozszerzyć i nieco uszczegółowić.

2. Powód (zasadność, istotność) podjęcia danego tematu

Jeśli czytelnik wie już, co jest przedmiotem pracy, pora wyjaśnić mu, z jakiego powodu autor zajął się akurat tym, a nie innym tematem. Powodem podjęcia tematu może być waga społeczna problemu lub jego złożoność, powszechnie rosnące zainteresowanie danym zagadnieniem lub jego aktualność, dotychczasowe doświadczenia autora (np. praca w branży powiązanej z przedmiotem pracy), dostęp do materiałów związanych z tematem pracy i wreszcie zainteresowania własne autora oraz planowana ścieżka kariery. Ten fragment pracy można rozpocząć na przykład od słów:

  • Pomysł poświęcenia pracy … ma kilka źródeł. Pierwszym z nich jest …
  • Do zajęcia się powyższym zagadnieniem skłoniło mnie

3. Literatura i stan badań

W dalszej kolejności dobrze wspomnieć ogólnie o literaturze, z której autor skorzystał podczas pisania pracy. Ponadto praktykowanym zwyczajem jest też odnotowanie, czy literatura dotycząca danego zagadnienia jest obszerna, a stan badań zaawansowany. Ten akapit można rozpocząć od słów:

  • W pracy wykorzystano literaturę z zakresu…
  • Pisząc moją pracę korzystałam ze specjalistycznych książek dotyczących zagadnienia …. Najważniejsza z nich to
  • Niestety poza nielicznymi publikacjami
  • Pisząc pracę korzystałam z literatury dotyczącej …

4. Cele autora

Naturalnie najważniejszym i nieodzownym elementem wstępu pracy dyplomowej powinna być informacja o założonym celu podejmowanych badań. Ten fragment pracy można wprowadzić słowami:

  • Celem mojej pracy jest przedstawienie
  • Założonym celem niniejszej pracy jest zbadanie, w jaki sposób
  • Celem mojej pracy jest sprawdzenie, jak

5. Metodologia badań

Kolejnym elementem, który powinien zostać uwzględniony we wstępie pracy dyplomowej, jest informacja o zastosowanej metodzie badawczej, sposobie prowadzenia badań oraz źródłach i materiałach będących przedmiotem analizy. Zatem w tym fragmencie pracy można uwzględnić wyrażenia typu:

  • Założony cel badawczy zamierzam zrealizować, wykorzystując metodę…
  • W celu przetworzenia zebranych danych wykorzystam następujące techniki badawcze…
  • Materiał analityczny stanowi…
  • Zebrane materiały zostały przenalizowane pod X względami. Pierwszym z nich było…
  • Analizie poddano…
  • Postępowanie analityczne obejmowało
  • Podstawowym kryterium doboru respondentów było…
  • Metodą badawczą, jaką zastosowano w pracy, jest wywiad kwestionariuszowy
  • Podczas badania X wśród Y wykorzystane zostały badania ilościowe, przeprowadzone za pomocą kwestionariusza ankietowego…
  • Badaną grupę stanowili
  • Badanie zostało przeprowadzone w okresie….
  • Zastosowaną metodą badawczą jest jakościowa analiza materiału, na który złożyły się...
  • Kryterium wyboru materiałów do analizy zostało oparte na…
  • Materiałem badawczym, na którym oparta zostanie analiza, jest…

6. Zawartość poszczególnych rozdziałów

Kolejnym istotnym i nieodzownym elementem wstępu pracy dyplomowej jest krótka charakterystyka zawartości poszczególnych części i rozdziałów pracy. A zatem można tu zastosować następujące zwroty:

  • Pierwszy rozdział pracy zawiera
  • W ostatnim rozdziale pracy zaprezentuję
  • W pierwszej części pracy zawarte zostało
  • Część analityczna pracy opiera się na
  • W części teoretycznej przedstawię
  • Swoją pracę podzieliłam na trzy rozdziały. W pierwszym z nich

II. Co powinno zawierać zakończenie pracy dyplomowej?

Zakończenie pracy dyplomowej jest na ogół krótsze niż jej wstęp. Zawierać powinno przede wszystkim podsumowanie wyników badań. Możesz wykorzystać tu następujące sformułowania:

  • Na podstawie przeprowadzonych badań można wyciągnąć wniosek, że…
  • Po przeanalizowaniu kwestionariuszy ankietowych dało się zauważyć, że
  • Przeprowadzone analizy pokazały, że
  • Analiza X pozwoliła stworzyć charakterystykę…
  • Na podstawie analizy zebranych materiałów można stwierdzić, że…
  • Przeanalizowanie X potwierdziło przekonanie, że
  • Analiza X pozwoliła udowodnić, że
  • Przykłady zawarte w pracy dowodzą, że

Zwyczajowo na samym końcu zakończenia autor umieszcza też sformułowanie będące wyrazem nadziei, że cel został zrealizowany lub że poruszane w pracy zagadnienia spotkają się z zainteresowaniem czytelników. Zatem możesz dodać jeszcze wyrażenie, które będzie wyglądać mniej więcej następująco:

  • Mam nadzieję, że moja praca skłoni czytelników do zainteresowania się zagadnieniem
  • Wierzę, że udało mi się osiągnąć założony cel pracy i poprzez podane przykłady udowodnić, że


Jeśli piszesz pracę licencjacką lub magisterską, przydać Ci się może Niezbędnik seminarzysty (PDF)


Może przydatne będą dla Ciebie także wpisy:

Jak przygotować przypisy i bibliografię w pracy naukowej?

Jak sformatować pracę dyplomową?